قراصنة الصومال يفضلون رهائن أوروبا.

قراصنة الصومال يفضلون رهائن أوروبا.

عبدالله عمر محمود (دلمر)

ذكر قرصان صومالي يدعى بـ" عبد الرشيد" –مسول حسابا ت سابق للقراصنة-أن المبالغ المالية التي يتلقونها مقابل إطلاق سراح السفن المختطفة تتفا وت حسب السفن المخطوفة.

وأضاف عبد الرشيد في تصريح خاص لإسلام أون لاين.نت" عندما تكون السفينة كبيرة وتحمل حمولة مهمة نجنى أمولا كثيرة ، مشيرا إلى أن جنسيات الرهائن همة أيضا بالنسبة لهم.

وأوضخ القرصان الصومالي " أن السفينة التي تضم على متنها رهائن أوربين غالبا ما تطلق سراحها بسرعة ، بحيث يتم تعجيل الفدية لهم ، بينما تجري ببطء المفاوضات بخصوص السفن التي يعمل فيها جنسيات أخرى.

التعامل مع الرهائن

وحول طبيعة تعاملهم مع الرهائن الموجودين على متن السفن المختطفة ، أكد القرصان الصومالي، أنهم يتعاملون مع الرهائن معاملة جيدة. موضحان أن للراهنة كامل الحرية داخل السفينة ونجهز لهم ما يفضلونه من طعام.

وذكر عبد الرشيد القرصان الصومالي ، أن القراصنة يعملون وفق لوائح داخلية تنص على فرض عقوبة على كل من يعتدى على الرهائن أو يأخذ ممتلكاتهم. قائلا" الرهائن بضاعتنا وليس هناك من يلعب ببضاعته"

وعن كيفة تشكيلتهم ، قال القرصان الصومالي" أن القراصنة الصوماليين كثيرون ،وهم منقسمون إلى مجموعات ، حيث تعمل كل مجموعة في السواحل القريبة من مناطقهم.

وأوضح أن العلاقة بين القراصنة في أي منطقة كانوا جيدة ، لكن ليس معنى ذلك أن لهم رئيس واحد.

كيفية تقاسم الفدية

وعن كيفية تقاسم الفدية التي يتلقونها مقابل إطلاق سراح السفن، قال القرصان الصومالي، الحصص متفاوتة، حيث ياخذ المهاجمون على السفين أكير نسبة وهي غالبا ما تكون بسنة 50% من أمول الفدية ، في حين يأخذ ممول العملية ما نسبته 30% والباقي على آخرين بينهم ترجمان القرصنة وأعوان آخرون.

وحول كيفة تسلم الأموال ، أشار إلى أنهم" يتلقون الأموا عن طريق سفينة أخرى يرسلون إليها قارب صغير تقل مسئول الحساب وأفراد آخرين ، ثم يذهب معهم حامل الفدية نحو السفينة المختطفة.

وبعد وصول حامل الفدية إلى متن السفينة المختطفة ، يشرع في التأكد من عدد الرهائن وممكتلكات السفينة ثم يدفع الفدية للقراصنة ، ويسألهم عن الوقت الذي يحاجونه لإنهاء حساباتهم" بعدها يبدأ القرصنة بتقاسم الأموال على متن السفينة ،ثم تتوجه بهم نحو منطقة يحددنها للربان للنزول على الأرض، بحسب القرصان الصومالي.

عبدالله عمر محمود (دلمر)

مقديشو-الصومال

dalmaryare@hotmail.com

02-11-09

نص خطاب الرئيس الصومالي شيخ شريف شيخ أحمد في مؤتمر اسطنبول الدولي حول الصومال

نص خطاب الرئيس الصومالي شيخ شريف شيخ أحمد في مؤتمر اسطنبول الدولي حول الصومال

22 مايو خطاب الشيخ شيخ شريف أحمد

الأمين العام ،

رئيس الوزراء ،

أصحاب السعادة ،

السيدات والسادة ،

إنه لمن دواعي السرور والغبطة أن أقف اليوم أمامكم كإخوة وكأصدقاء للشعب الصومالي الذي طالت معاناته. كما أعرب أصالة عن نفسي ونيابة عن الشعب الصومالي وعن الحكومة الفدرالية الانتقالية عن شكرنا وتقديرنا الكبيرين لتركيا حكومة وشعبا لأستضافتها هذه التظاهرة الإنسانية العالمية لأجل الصومال، فنحن ممتنون لكل من ساهم لعقد هذا المؤتمر الحاشد، مؤتمر اسطنبول التي ظلت لقرون طويلة عاصمة للخلافة الإسلامية تشع بنور الحضارة على العالم بأسره، كما نحن نرجو من جميع البلدان ومن المنظمات والهيآت العالمية تقديم الدعم اللازم للصومال حتي يقوم كبوته ويتعافى من محنته.

أيها السيدات والسادة، لقد عانى الصومال 20 عاما من الفوضى وعدم الإستقرار والنزوح الجماعي في داخل البلد وإلى خارجه عندما ضاقت على الشعب سبل كسب المعيشة في المدن والقرى على حد سواء بسب فقدان الأمن والأمان. ويواجه الصومال في الوقت الحاضر ظاهرة جديدة لم يعهده في تاريخه المديد، وهي ظاهرة التطرف المقنع بقناع من الدين والتمرد علي جميع القيم الإسلامية الأساسية وإستباحة أقدس المقدسات وأعظم الحرمات، وهي دم الإنسان البريئ، قتل الناس وهم صيام، قتلوا وهم في المساجد، ذبحو وهم يرددون باشهادتين، كماظهرت ظاهرة القرصنة وهي حالة إنسانية رهيبة محليا ودوليا. كما واجهنا في الآونة الأخيرة فترة قصيرة الاضطراب السياسي الداخلي -- وهو ما حدث بالفعل ، ونحن مقبلون على إحداث تغيير أساسي في البنية الحكومية وذلك لتعيين واختيار مجموعة أكثر كفاءة ووظيفية في المرافق الحكومية الحيوية، ووضع خطة طويلة الأجل لأجل بناء مؤسسات مستقرة.

سيداتي وسادتي، لولا صمود الشعب الصومالي ورفضه الإستسلام لواقعه الأليم، لما كان على قيد الحياة اليوم، إن لإستثمارات الصوماليين في الهجر، والقطاع الخاص دورا حيويا في حياة الشعب الصومالي. وندرك ونقدر أيضا أهمية الدعم من المجتمع الدولي في المجالات السياسية والأمنية والإنسانية والتنموية.

إن الغرض من مؤتمر اسطنبول هو تحريك الملف الصومال ورفعه إلى المستوى العالمي وتسليط الأضوء على أطول مأساة إنسانية بهذا الحجم في العصر الحديث، وذلك لإظهار الحاجة إلى بذل المزيد من الجهود لإنهاء هذه المأساة، وبذل الحد الأدنى من الدعم الذي يغطي الاحتياجات الأساسية، الأمنية والإنسانية، وأيضا لزيادة الدعم في القطاعات الإنتاجية والاجتماعية والاقتصادية لتحقيق استقرار دائم في الصومال.

ولأن تعدد ما لا يحتاجه الصومال أسهل وأقل من تعداد ما يحتاجه من الضروريات، إن الدافع الأساسي لإستمرار وديمومة الصراع في الصومال هو الفقر المترتب من فعل الإنسان. ونحن بحاجة إلى تغيير النظرة الى الصومال. ولذلك نحاول في هذه الجلسة أن نسلط الضوء على بعض الفرص الممكنة، والتي يمكن البناء عليها.

فمنذ اتفاقة جيبوتي في عام 2008 ، حاولت الحكومة الوصول إلى جميع الجماعات التي ترغب عودة السلام والإستقرار الى الصومال. وقد أحرزنا تقدما معتبرا في مجال المصالحة، ومازالت أيدينا ممدودة بالسلام وستظل كذلك إلى أن يعم السلام في السلام. وآخر هذه الجهود التي كللت باالنجاح، هوالاتفاق الذي وقعناه مؤخرا مع جماعة أهل السنة والجامعة. وكذلك مع بعض جماعات المعارضة المسلحة الأخرى. ومما يجري الآن إنجازه بخطى متسارعة، هو مشروع كتابة الدستور الدائم للبلد، وهذا الدستور ينبغي أن يكون جاهزا بحلول حزيران / يونيو من هذا العام 2010. ونحن نعترف بأنه ليس بإمكان الحكومة إنجاز كل المهام الموكلة اليها في هذا الوقت القصير المحدود.

وفيما يخص تجنيد وتدريب القوات المسلحة، لدينا الآن ما يقرب من 7000 من قوات الشرطة، والقوات المسلحة هي قريبة من 10،000 جندي. ومع ذلك يمكن القيام بالمزيد. والبرلمان يحتاج الى التركيز على الأنشطة التشريعية الرئيسية التي تسهم في المساءلة في اتجاه تحقيق النضج السياسي في الصومال والذي يمر بمرحلة انتقالية، والعمل على تنمية وروح الوطنية، وتقديم المصلحة الوطنية الصومالية على المصلحة الفريية والفئوية، وتحتاج الحكومة التحرك إلى الأمام لتنفيذ رؤيتها نحو خدمة شعبنا وتوفير البيئة المواتية لنمو القطاع الخاص.

ان مهمتنا هي الرعاية والتلبية لاحتياجات الشعب الصومالي، لتحقيق الأمن والاستقرار في البلاد، والمصالحة الوطنية، وأن يكون الصومال عضوا مسؤولا في المجتمع الدولي. ونسعى دائما الى إعادة أمن واستقرار وازدهار الصومال، صومال يعيش في سلام مع نفسه ومع جيرانه ، حيث يمكن للمواطن أن يمارس أنشطة حياته اليومية بكل ثقة وأمان وكرامة ، مع احترام ثقافة الصومالية التقليدية والقيم الاسلامية.

أيها السيدات والسادة، إن الصومال بلد غني بموارده الطبيعية الغير الستغلة، مثل الثروة السمكية والثروة الحيوانية والنفط والغاز،وأغلب أنواع المعادن ولكن بكميات مختلفة. ونحن نطلب منكم إخواننا وأصدقائنا أن تساعدونا على إعادة ألأمن والإستقرار إلى ربوع الصومال حتي نتمكن من التطوير والإستثمار في هذه القطاعات. ونحن إذ نثني على العمل الحالي لبعثة الاتحاد الأفريقي وتشجيع الدول الافريقية لتوفير قوات إضافية لمساعدة الحكومة وقواتها في توفير حالة أكثر استقرارا يسمح ليطلق النار على الاخضر للنمو الاقتصادي ، ويسهم في السلام ، ويعزز الاقتصاد الصومالي ويخلق المزيد من فرص العمل .

أخيرا وليس آخرا ، فإننا نقدر مجتمع رجال الأعمال الصوماليين والمهجر على دعمهم المتواصل للصومال. الحكومة تشجع شراكة القطاعين العام والخاص وتعزيز التعاون الإقليمي والدولي والروابط.

ونشكر مرة أخرى على المشاركة في استضافة المؤتمر ، وتشجيع لنا جميعا لإيجاد السبل من أجل تحقيق الاستقرار في الصومال والنمو الاقتصادي.

Dated by May 22nd, 2010

LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA MA NABAD DOON BAA MISE WAA NABAD DIID?

LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA MA NABAD DOON BAA MISE WAA NABAD DIID?

(qab qablaha dibada ku sugan)

Fri 3/30/07

Dhambaalkan waxuu ku soo beegmay xili uu dalka ku sugan yahay xaalad adag oo murugeysan somalida waxay ku maah maahdaa “balaayo daama la qabto bey leedahay dib la qabtase ma lahan“.

Waxaan ula jeedaa xaalada uu ku sugan yahay dalka somaliya caddawna gacanta u galay taasoo ku luntay jiri taankeeda (sovereignty) sidaa darteed inaysan lahayn daamo iyo dib la qabto toona oo ay noqotay xaalkeeda isma dhaanto iyo dhasheeda.

Hadii aan aqristow isla gar waaqsanay xaalada murugeysan ee uu ku sugan yahay dalka waxaa qasaba inaan is waydiino walxaha keenay dhibaatooyinkaas badan ee ku habsaday dalkeena hooyo mudo 16 sano.

Durbaba waxaa maankaaga ku soo shubmaya kun iyo kow walxo oo ka tarjumeyso aafada ku habsatay dalka , balse aqristow waxaan rabaa inaan diirada saaro mid ka mid ka mida walxahaas ama arimahaas badan kaasoona ah warbaahinta qeybta ay ku leedahay dhibaatada ka jirta dalka waxaana ugu wayn warbaahinta af soomaliga ku hadasho LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA kaasoona cinwan uga dhigay (LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA MA NABAD DOONBAA MISE WAA NABAD DIID)

Aqristow idaacada BBC-da qeybteeda af soomaaliga oo noqotay warbaahinta ugu weyn ee quudisa umadaha fahma kuna hadala af soomaaliga dal ,daris iyo dibadba.

Qolof ahaanna LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA waxay ka kooban tahay qeyb (group) isku fikir ah hadana kawada siman afkaarta ay u tabiyaan umada soomaaliyeed, iyagoo adeegsada dad gaar ah isla markaana fuliya dano gaar ah. Maanta arrinta hoos ayay u soo dhacday oo LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA waxay u adaygtaa inay ka shaqeyso dab hurin, nabad diidnimo. diin af lagaadeyn iyo balaayo filleyn .

LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA waa KANSAR (censer) ku dhex jira Ummadda Soomaaliyeed dhibaato xoog leh ku haaya. Kansarkana daawadiisa waxay tahay oo kaliya in la gooyo. Hadaba LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA waa Kansar fadhiya daarta Somali Service Bush House, Londan, England, sida kaliya oo lagu goyn karana waxay tahay in Soomalida meel kasta ay degan tahay in ay :-

1- In aan la qaadan murtida ay xanbaarsan tahay LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA.

2- In Mudaaharaadyo la qaban qaabiyo kaasoo lid ku ah LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA.

3- In loo qoro warqad cabasho iyo codsi (petition) madaxda guud ee BBCda.

Soomaaliya, dad iyo dhulba waxay ku soo jireen welina ku sii jiraan muddo lix iyo toban sano ah dhibaato aad u xun, qaxar, gaajo, qax, barakac, abaarro, fataadyo ,is dil aan ujeedo lahayn iyo dowlad la’aan.

Intii dhibaataas socotayna LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA dab iyo bansiin ayay ka daba wadatay arrimaha Soomaaliya iyadoo waraysiyo ama faalooyin been abuur ah ka sameyso iyo iyadoo iska horkeentay dagaal ooglayaasha (war-lords) ama qofkii ay isleeyihiin dhibaato ayuu samayn karaa wareysata.

Faalooyinka ama wareysiyada ay sameyso LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA ma aha kuwo dhex dhexaada balse waa kuwo dhinac u badan (bias) inkastoo ay ku andacooto in LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA ay tahay mid dhexdhexaad ah taasna waa wax lagu qoslo. Doorka ay LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA ka ciyaartay dhibaatada Soomaaliya waa mid aad iyo aad looga xumaado lagana yaqyaqsoodo sababtoo ah sida ay wararka u sheegaan oo ah mid sababta in ay ku dhintaan dad ay u badan yihiin caruur, dumar. Waayeello iyo wax magaratada is leeysa

Madaama ay wariyayaasha LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA iyo caruurtooda ay joogaan dhul nabad ah dan iyo duunyo ka malaha dadka Soomaaliyeed ee ku dhimanaayo dagaalada ay kasoo oogayaan kana soo hurinayaan daarta weyn ee bush house.

Taa waxaa ka sii daran in wariyayaasha ka shaqeeya LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA ay ku andacoodaan iney dhexdhexaad ka yihiin arrimaha Soomaaliya taas waa mid aan raad iyo sal lahayn ama lala yaabo sababtoo ah waxaad ku garaynaysaa in ay dhexdhexaad ka ahayn arrimaha Soomaaliya marka ay sameenayaan waraysi ama faalo ka bixinayaan arrimaha Soomaaliya waxaad ka dheehan kartaa afkaarta u gaarka ah, marki aad tix raacdo qaabka ama sida uu waydiinayo ama uga faaloonayo waryiha taasoo kuu cadeyn karto sida ay uga wada siman yihiin dhinac jirka.

Tan kale oo cadaynaysa in wariyayaasha LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA ayna dhexdhexaad ahayn waxaa lagu garan karaa inta ay joogaan idaacada mooyee inta kale ay ku dhex jiraan qabiiladooda ama reerahooda ama gobolkooda mid kastana wuxuu la yimaadaa idaacada waxa isaga iyo dadka uu la nool yahay ay aaminsan yihiin taas oo lagu garan karo waraysiyaasha iyo sheekada ay sameeyaan marka ay wada hasaawayaan iyo wareysanayaan qof kale, anagoo og inuu helo wariyaha ka tirsan TV caalamiga al jazeera sanadkiiba fasax bil ah si uu u guto waajibaadka saxafi nimo una qaadan afkaarta dalkiisa iyo axsaabta ka jirto iska daa qabiilkiisee .

Waxaan kale ay wariyayaasha qaarkooda ay halmaameen in ay Soomaali yihiin sida lagu arkayba qurabaha dad ayaa markii jinsiyado cusub ay qaateen hilmaameen Soomaalinimadii waana mida ka taagan LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA iyo sida ay uga qayb qaateen burburka Soomaaliya. Wariyayaasha waxay kale hilmaamsan yihiin in Soomaaliya ay ku dhasheen, ku koreen, wax ku barteen.

Waxaad arkayasa in wariyayaasha LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA ay hilmaameen in barri xisaab ay jirto Ilaah (SWT) uu la xisaabtamidoona.

RASUULKEENA SUUBAN NABAD IYO NAXARIIS KORKIISA HA AHAATEE (NNKH) wuxuu xadiis ku yiri mu’minka waa qofkii laga nabad galaa afkiisa iyo adinkiisa (gamcahiisa) ama sida uu yiriba , hadaba aqristow dhibaato layskugu gaysto afka aa ka xun tan laysugu gaysto gamcaha iyo walxo kalaba sababto ah afka waxii ka soo baxo waxay saameysn dadka maqlo oo dhan halka dhibadata gacanta ay ku koobantahay qofka la gaarsiiyay .

Sida aad adinkuba marag ma doonto ka tihiin sida xuub diir ka ah oo ay u hadaaqdo LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA oo laga sugayay inay amaahiso umada dhiban nabad iyo neecaw , hadii aad u kuur gasho aqristow wareysiyada idaacadan sida ay yihiin adigoo ka dheehan kara sida ay uga fog yihiin nabada sidoo kale aflagaadadad aan soo qaatay ayaa tusmo ahaan kuugu filan erayda cusub ee ka mida XAG JIR,SEEF LA BOOD,QOLYAHA MAYALKA ADAG IYO KUWA MOWQIFKOODA FOOGAADAY , QOLADA ASAL RAACAA ,KUWA MAJARAHA ADAG iyo ARGAGAXISO oo aa dareemeyso inay yihiin erayo lagu ijaafeynayo umadda islaamka iyo diinteena daahirka ah sidoo kale araya kale oo aflagada siyaasadeed ayaa ah kuwa laga bartay LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA oo ay ka mid yihiin DAWLADAN TAAGTA DARAN, DAWLADA SOMALILNAD, marna DAWALADA LA MAGAC BAXDAY SOMALILADN, iyo eraya badan oo ka tarjumeyn innaba nabad.

Tusaalo (example) ahaan hadii aan u soo qaadano wareysiyada ku aadan dagaal dhaca dartiis waxaa aad arkeysaa LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA oo raadinaya hubka la isku adeegsaday noocyadiisa? ciddee awood xumada reebtay? dadka ku wax yeelobay tira ahaan? goobta dagaalka ka dhacay cida ku danbeysa? dagaalkaas dib ma u soo noqon karaa? iyo maxaa man cinaayo? adigoo is leh idaacadan ma idaacad ciidan baa (military radio) oo aysan raadin dadka geeriyooday kuwa dhaawacmay halka loola cararay, dhaawoocda ceynka uu yahay qasaaraha bini aadanimo iyo dhulba.

Sidoo kale aqristow waxaan dhageysanaa dooda jimcaha oo maalin ahaan lagu soo aadiyay maalin umada islaamka guud ahaah ciidi u tahay soomalidana nasasha guud ku jiraan jimco (Friday) doodaas ayaa kuugu filan inaad ku garwaaqsato nabad diid nimada ay wado LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA , barnaamijkan oo uu daadihiyo alaaba odayga iyo garaadka BBCDA qeybteeda af soomaaliga muddane yuusuf garaad uuna ku soo qaato hadba xaalada daran ee lagu jiro kuna dadaalo sidii uu u hurin lahaa kana dhigo xabadii mira maqsin buuxa halka ay ku haboonaan lahayd inay ka dhigaan doodaas mid dadka kaga faa’iideystaan nabada, dawlad wanaaga.wadanimada, dhibaatada qurbaha , dagaalada sokeeyo, xumaha qabiilka iyo qabyaalada, sidaana ku noqoto xudun dhaxaadka umada soomaaliyeed kuna xiriiri lahaayeen iskuna saamaxaan.

Idaacadaha dalka ka jira oo tabar iyo tayo ahaanba ka liita LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA ahna idaacd weyn hadana cumri jirsatay ayaa aqristow marag ma doonta weyn kuu ah sida ay ugu howlan yihiin wax ka qabashada baahida firxatay ee ku habsatay shacabkan diintiisa lagula diraray ee soomaaliyeed, tuusaale qayaxan waxaad u qaadataa waxii ay ka qabteen abaarahii ka dhacay dalka sida ay uga qeyb qaateen daboolida baahidaas sidoo kale isku xirka dan yarka iyo somaalida dibad joogta oo ay wax badan ka qeyb qaateen daaweynta dad daruufeysan.

Aqristow waxaan gunta iyo gaba gabada qoraalkeyga ku gudoon siinayaa LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA bilad sharaf xumo ah oo ay ku muteysteen dowrka weyn ee ka cayaareen nabad diidnimada ay ku wadaan dalkooda hooyo asal ahaan (native) iyo dadkooda walaalaba

Ugu dambayntii, waxaa ku talin lahaa haddii Idaacada LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA ee hadana KANSARKA ah ayna wax ka bedelin sida ay akhbaarta u gudbinayso: -

· In qofkii danaynaayo arrimaha Soomaaliya ayna waraysi ama xog siin idaacada LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA.

· In la abuuro idaacad kale oo la baratanto LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA oo dhexdhexaadna ka ah arrimaha Soomaaliya ah

sababto LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA waxay dadka ku haystaa kalinimo ama waxa afka carbeed lagu yiraahdo ixtikaar manopoli (monopoly). Hadii idaacad kale la abuuro, waxaa hubaal in ay wax ka bedeli lahaayeen sidii ay wararka u tabiyaan wixii ay rabaana iskama sheegi karayn.

· In la joojiyo ama la qaadhaco (boycott) oo aan la dhagaysan LAANTA AF SOOMAALIGA EE BBCDA.

· In qoraalo loo qoro maamulka idaacada guud ee BBC-DA loona sheego hab u dhaqanka wariyayaasha iyo madaxda LAANTA AF SOOMAALIGA EE iyo inaysan dhexdhexaad ka ahayn arrimaha Soomaaliya iyo soomaalidaba ayna ka turjumaan uun arragtida ka jirta meesha ay ka yimideen iyo qabiilka ay ka soo jeedaan una huwiyaan magac soomaaliyeed .

Dalmar Omar Gacal

Islamabad-Pakistan

E-mail dalmaryare@hotmail.com

qoraalkan waxuu soo baxay Fri 3/30/07

Heyb-Soocii Gaalkacyo iyo Hoy Wanaagii Hargeysa (xeer dhaqameedkii somladi xagee aaday)

Heyb-Soocii Gaalkacyo iyo Hoy Wanaagii Hargeysa

(xeer dhaqameedkii somladi xagee aaday)

05/04/06

Dalmar Omar Gacal

Islamabad-Pakistan

E-mail: dalmaryare@hotmail.com

Waxaan qormadeydan ku bilaabayaa magaca soomaali meesha uu ka soo jeedo iyo xikmada uu xanbaarsan yahay, sida aan la wada soconaba magaca soomaali waxa uu ka yimid xili hore dhulkan geeska Africa waxaa loo yiqiinay dhulkii xabasha (ardul xabasha) sida ku cad waqtii dacwada islaamka socotay oo saxaabada (RC) qeyb ka mida u soo hijirootay dhulkan ayna ka soo galeen zeylac.

Xiligii uu jiray ganacsiga carbeed iyo kii faariska (Persia) waxaa dhulkan loogu imaan jiray ganacsi xura iyo waji fur furnaasho lixaad leh sida uu qoray bad mareenkii carbeed ibn baduuda marki uu yimid dhulka somalida dagta iyo sida wanaaga leh ee loo soo dhaweeyey.

Asal ahaan magacan (Somali) waxaa la isku raacsan yahay inuu ka kooban yahay laba eray oo isi saran oo kala ah SOO iyo MAAL waxana la sheegaa in marki ay yimaadaan ganacsata dhulkan inta aan la guda galin ganacsiga in la marti soori jiray waxayna aad u maqli jireen eraygan SOO MAAL marki ay soo marti yaan kaasoo looga jeedo in loo maalo xoolaha si ay u cabaan caanaha (milk) oo ah cabitaanka ugu qiimaha badan xiligaas iyo xliganba oo aan la siin jirin biyo caadi ah ama cabitaano kale.

ALLAH subxaanahu watacaalaa waxuu nagu galadeystay diinta islaamka maanta aan nahay dalka kaliya ee dunidan ku noo ee 100% muslina hadana Sunni ah .

Hadaba sidaas ayaan hadii aad nahay umad soomaaliyeed ku hananay magac wanag,saqinimo iyo deeqsi wanaagba intaana asal u ah diinta iyo dadnimada aan ku faano maanta

Umadda somaaliyeed ee lagu aqoon jiray is jacayl, isu tanaasul iyo in lagu dhameeyo dhib kasta oo dhaca geed hoostiis, waxaa jiray dagaalo dhex mara bulshaddi somaaliyeed ee reer miyiga ahayd waxa lakala qaadan jiray xoolo uu GEELLA mudane u ahaa, haddaba akhristow markasta waxa jiray xeer beegti u xilsaaran xalinta dhibaatooyinka dhex mara beelaha somaliyeed ee ab iyo isir iyo islaanimo intaba wadaaga, waxa xusid mudan inuu jiray xeer hoosaad lagu kala saaro bulshadda xeerkaas oo ay dejiyeen boqolaal sano ka hor gar yaqaano soomaliyeed.

Gumeysigii (the colonist) wadankeena qabsaday qarnigii 19aad ayaa si hurriyey xurguftii soo tiilada ahayd ee somaaliddi hore u dhexeyn jirtay wuxu isku dayey gumeystihii inuu saaxiibo ka dhex samaysto bulsho waynti soomaliyeed isagoo ku fushanaya dantiisa gaarka ah, wuxu dhici jiray geela iyo gamaanka (fardaha) ama (horses), labadaa ayaa ahaa gaadiidka ugu qaalisan wakhtigaas isagoo beelana ka qaadaya beelaha ay gacan-saarka leeyihiinna ku abaal marinaya.

Sida qoraayaal (authors) badan oo soomaali ah aaminsan yihiin dhagarihii gumeysigu la maaganaa somaliya iyo isku dirki beelaha walaallaha ah ee soomaliyeed si buuxda uma hirelin waxaana wiiqay xeer beegtida oo wakhti kasta u taagnaa suluxa iyo heshiisiinta (peace) beelaha soomaaliyed waxay ahaayeen xeer-beegtidu marjac loo noqdo.

Akhristow waxan la yaabay markaan taariikhda indha-indheeyey qiimihi soomaliddi hore iyo isu tanaasulkii inuu meesha ka baxay, waxaa igu adkaatay inaan is bar bar dhigo somalida maanta iyo tii hore waxa ku so baxaya inay ad u kala duwan yihiin marka laga fiirsho dhinacyo badan waxa dareemeysa in uu dhacay dulmi weyn oo beelaha soomaliyeed is dulmiyeen, waxa lawada ogsoon yahay dawladdi ugu danbeysey waxay soomaali dhex dhigtay oo xumaan ah.Waxa so baxay qab qablayaal dagaal oo dantooda gaarka ah ka hormariya tan guud waxay gumaadeen (genocide) shacab weynihi somaliyeed ee walaallaha ahaa laga bilaabo Raas-casayr ilaa Raas-kabooni, waxa ku daatay dhulki soomaliyeed xinjiro, dhiig (blood) badan oo an waxba galabsan, waxay sababeen dagaalo macno darro ah iyago ku ilaashanaya kuraastooda, qab-qablayaashu waxay heshiis la galeen shirkado maafiyo ah kuwaaso ku aasay sun dhulkii soomaliyeed waxay jireefeen (tir tireen) badda, dhirta, daaqa, duurjoogta, beeraha waxay ku guuleysan waayeen inay heshiiyaan oo talada wadanka qaybsadaan, waxay fashiliyeen 15 shir oo loo qabtay somalida, taladdi soomalida waxa gacanta ku dhigay qabqablayaan aan la dooran, kuwaaso u horseeday wadanka dawlad la'aan, bur-bur, dhiig macno darro loo daadiyo, dhaca dadka laga tabar roon yahay, maroorsi taladdi soomaali ka dhexeysey, kufsi iyo DALKI soomaaliyeed oo gabi ahaanba loo gacan galiyay cadaw in badan ku taamayay inuu ku dhax tibaaxo gudaha soomaaliya.

Hadaba akhristow waxaa isweydiin leh goormuu shacab weynaha soomaliyeed la xisaabtami doonnaa nimanka dhiigooda ka ganacsada dalkiina cadaw ku cusuumay.

Murtidda qoraalka

Waxaan la soconaa in Soomaali badan ku noolyihiin dalka dibadiisa ayna la kulmaan dhibaatooyin kala duwan.

Dalka boqortooyada sacuudiga (KSA) ayaa ah wadamada ay soomaliadu u nabad iyo neecaw baxdsadaan ayagoo ka baxsanaya dhibaatadda 16jirsatay ee ku habsatay dalkeena hooyo maanta , Dalka sacuudiga oo la sheego inuu soomaalida si uun u caawiya ayaa hadana dhibaatooyin fara badan u geysta oo ay ugu horeysa musaafurin tarxiil (immigrate).

Waxaa dhacaday maalintii talaadadii (Tuesday) 03/04/06 in diyaarad raacsan shirkada duulimaadka JUBBA AIR sodcaalkeeduna ahaa Jeddah to Mogadishu ay qabsatay mucjiso .

Diyaaradan ayaa lagu war galiyay dagaallada gobanima doonka ah ee ka socdo muqdisho oo ayna u suuruubeyn inay diyaaradu caga dhigto muqdisho international airport ama balidogle, Diyaaradan ayaa qasab noqotay inay gaca dhigto garoonki diyaaradaha ee gaal kacyo (Gal kayo airport) balse akhristow waxa ka dhacay garoonkaas ayaa ahaa mid baal madaw u gali doonta umadda soomaaliyeed oo dhan, dhaqan ahaana aan lagu aqoon umaddan meel kasto ha joogtee dal iyo dibad.

Waxaa dhacday akhirstow inay sameeyeen maamulka eela boorka gaal kacyo (galkayo airport) -ee raacsan maamul goballeedka punt land-waxa loo yaqaan midab takoor (discrimination) afka carbeedna lagu yiraahdo (timyiiz jinsi).

Rakaabka saarnaa dulimaadkaa ayaa lagu amray inay is tibaax sheegaan qabaa'ilkooda si loo kala saaro taasoo noqotay amakaak iyo anfariir ebed soo marin umadda soomaaliyeed , marki ay is qabiil turxaan bixiyeen rakaabka diyaaradaas saarnaa oo in badan dhibaato soo arakay ayaa dhacday in la loo ogalaaday 7ruux oo ka mida 100-120ka rakaaab ee saarnaa diyaarada in loo ogalaaday inay galaan gobolka punt land oo ay ka soo jeedeen halka inta kalana lagu amray inaysan ka soo dagin diyaaradi maadaama ay ka soo jeedaan gobollada koonfureed iyo caasimada muqdisho .

Qoraalada qaar ayaa cadeynaya inay halkaas yimadeen ciidanka punt land oo ugu hanjabay rakaabka inaysan cagaha dhulkaas dhigin hadii kalana ay dhib la kulmi doonaan

Arintan ayaa noqotay mid ka tarjumeyso colaad qabiil iyo aar goosi aan la aqoon halka uu ku salka hayo, waxaa su'aal taagan noqon doonto sababta keentay musaafiriin hadana tarxiil ka sii ah la yiraahdo qolmaa tahay

Maamulka shirkada JUBBA AIR oo in badan isku dayay inay u sharxaan rakaabkan inaysan qabiil wax shaqaa ku leheyn ina yihiin dad la soo musaafuriyay kuna xirnaa xabsiyada dalka boqortooyada sacuudiga muddo sanadaa ayna qabaan dhibaatooyin badan ay ka mid tahay xanuunyo qaarkoodka la sheegay inayba wax cunin.

Carabi waxay ku maah maahdaa (laqad asmacta low naadeyta xayan laakin laa xayaata liman tunaadii) waxayna macna ahaan noqon 'waad maqli lahayd hadii aad noole u qeylin lahayd balse qofka aad u qeylini nololba uma sugna', dhibka iyo daruufta ka muuqata rakaabka diyaarada saarnaa oo qaarkood da' ah waxaa ka weynaa siyaasada qalafsan iyo qabiil xumaha na laayay.

Diyaaradaas ayaa la sheegay inay galabinimadii salaasadi (tuesday) ay ka kacday garoonka diyaaradaha gaalkacyo kadib marki ay ku guul darasyteen maamulka shirkada JUBBA AIR in loo ogaalado in rakaabka galaan gudaha magaalada si loogu sii qaado gawaari loo diyaariyay inay u sii gudbiyaan gobollada dalka, balse diyaadan ayaa la sheegay inay galabnimadii abaartay dalka jabuuti inkastoo hadadana shidaal qaadasho ugu dagtay hargeysa oo ayadana ay kala kulmeen rakaabka iyo maamulka shirkada JUBBA arin kale oo hor leh balse ka duwan waxii ay kala soo kulmeen dhulka punt land oo lagu tiriyo nimaad ahaan inuu hoos yimaado dhulka jamhuuriyada soomaliya .

Maamulka ka jira hargeysa ayaa albaabadda u furay rakaab diyaadaas ku dhibanaa ayna ku war galiyeen inay iyagu marti u yihiin, arintan ayaa noqtay mid lama filaana iskuna badashay lama ilaawaan uur ku taalo ah.

Waxaan xasuusanahay in marki ay dagaalada ka dhaceen koofurta soomaaliya uu maamulka ka jira gobaladaas waqooyi ay u ogalaadeen dadka ka baxsanayay dagaalada ka jira koonfur inay u gudbaan dhulkaas, hadana markii la sheegay inuu dilaacay cudurka dilaagaa ee koleeraha (cholera) ay xayiraad ku soo rogeen dulimaadyada uga yimaada koofurta, hadana dib uga laabtay go'aankaa ayagoo ku macneeyay inay u adkeysan Karin dhibka heysta walaalahood cudurkasta oo jirana ey ka daran tahay xabada iyo madaafiicda cadawga ku habayo .

Arintan oo aan dareemi karo akhristow inay ku dareensiineyso inaan wali lumin magaca soomali meesha uu ka yimid si kasto uu xaalka ahaado, ku darso gobalado waqooyi maanta waxay go�aan ku gaareen inaysan dib ula midowbeen Somali inteeda kale balse taas kama reebin inay ka naxaan xaalada adag ay ku sugan yihiin maanta waalallahood Somaliyeed anagoo og waxii dhibaato ahaa ee loo geestay walaalaheen waqooyi taasoo maanta keentay inay ka calool duubtaan umadda soomaaliyeed kuna taagnaadaan xaqa ay u lee yihiin gobi nima doonka iyo aaya ka talinta danahooda.

Ku sii darso akhristow walaaallaheen waqooyi galbeed waa kuwii keenay midowgii 1960 nana dareen siiyay mancaha midownimo (united) ka hor inta aanaan dareemin manacaha wadanimo (nationalism), waxaanse amaan iyo bogaadin u jeedinaayaa shacabka ku nool dhulkaas ee dhiigooda ku jiro magacii soomaliyeed ayagoo ku han wayn inay hantaan dhulkii soomaaliyeed teedna rumeeya magaca Somali iyo dhulkiisa oo manca ahaan imaan dhulkii soomaalida (Somaliland).

Gaba gabada qoraalka

Madaxa ugu sareeya maamul gobaleedka punt land mudane cade ayaa muujiyay mar uu la hadlayay idaacad gudahaa inaysan dhicin waxa midab takoora uuna diyar u yahay inuu baaro arintaas waana talaabo ku dayasho mudan waa hadii ay ka dhabeeyaan in arintaaas in la sal raaco.

Si kastaba ahaatee arinta ka soo yeertay punt land waa uur ku taalo umadda soomaaliyeed maalin uun laga geed fadhiisan doono koley ficilkan xun kuwa ku kacay waa maamul (authority), maamulkana waxuu matalaa (representative) shacab shacabkuna waxuu lee yahay oday dhaqameedyo(cuqaal) hadaba waxaan ka codsan oday dhaqmeedyada reer punt land inaysan arintan dhagaha ka fureysan (xiran) oo dib u soo celiyaan dawrkii weynaa ee ku lahaayeen xalinta dhibaatooyinka dhaci jiray.

Koley qoraalkeygana kuma af xumeynayo shacab ama qabiil gaara inkastoo somalidu qaar isku qotomisa aallaaba middida (knife) balse waxa aan raba ayaa ah inaan muujiyo waqtigan inuu dalku u baahan yahay odayaashi shalay keenay gobanimadii, maanta waxaa muqdisho nabad iyo cimaamad cad ku baaqaya waa odayaashii dhaqanka ee beelaha daga dhulkaas.

Bulshada qayb ayaa qabta in odayadu in yar oo ALLAH u naxariistay mooyee ay dhibka jirra qayb ka yihiin iyagoo la kala saftay beelehooda gacan saarne la leh qabqab layaasha.

Culumadda, Indheergaradka, Aqooyahanka iyo intii wax uun samo ah ku hartay waxaa ka codsanayaa in soomali la bad-baadiyo, cadowgu wa badan yahay waana dul joogaa , waxa imaan doonta in magaca soomaali la waayo hadii aan wax laga qaban xaalka la marayo

Mar hadii aan maqalnay xanti xuseen ka fakatay, xal xaloolidii diinaari, normal la'aanta yuusuf sheegay iyo xil ka qaadistii geedi ee xuseen intaa oo dhan inay ka turjumeyso in dalku Qatar ku sugan yahay ayna suurtal tahay -ALLAH nooma keenee- in aan marno wadadii eratareeya (Eritrea) soo martay markii ay dawladii wasaayada (trust ship government) iyo baarlamaankiisu (the parliament) ku afti qaaday December 1950 Eritrea inuu yahay qeyb (part) ama muqaadaca ka mida dal weynaha Ethiopia .

Waxa is weydiin mudan odayaddi xeer beegtidii meeye xagee ka dheceen, waxaa maran kaalintoodi waxa laga rabaa inay somali heshiisiyaan oo wanaaga ka shaqeeyaan siddi looga bartay.

Waxaan mar labaaad iyo mar boqolaad ku celinayaa gabagabaddi qoraalkeyga inta samaha iyo nabadda jecel, indheer garadka, culimadda, aqoon yahanka, siyaasiyiinta daacadda ah, fanaaniinta, gacansatada, ururada bulshada iyo ardayda waxaan ka codsanayaa inay u kacaan wax ka qabashadda arimaha cakiran 16-ka sano iyagoo la kaashanaya ALLAH si looga xoroobo cadawga dalka ku gaardinaya iyo qab qaylayaasha qabiilka qalbigeena ku beeray ,laguna so celiyo DALKA iyo talada umadda soomaliyeed si ay u dhistaan dawlad loo dhan yahay oo cadaalad ku salaysan ..

Walaahu almuwafaq

Dalmar Omar Gacal

Islamabad-Pakistan

E-mail: dalmaryare@hotmail.com

war bixintan waxey aheyd 05/04/06

12 April SANADGUURO NASIIB DARAN

12 April SANADGUURO NASIIB DARAN

12 april Maanta oo ah maalintii la aas aasay calanka dalka soomaaliyeed sidoo kale maanta waa maalintii dhidaba loo taagay awoodii ciidanka xooga dalka soomaaliyeed balse maalintaan ayaa moodaa in aan laga xusin dalka soomaaliya ayadoo la sheego inay ka jirto wax loo yaqaan dawlad qaran, balse arinta dhabtaa ee jirta ayaa ah inuu san jirin dal xura kaasoo leh calan, ciid, ciidan iyo dad soomaali ah oo leh dhul ay ku mashxaradeeyaan maadaama uu dalka gacanta ugu jiro gumeysi kaasoo goob kasta surtay calankiisa iyo ciidamadiisa .

12-ka April 1960-kii oo ah markii la aasaasay ciidanka xoogga dalka Soomaaliyeed ahna maalin ku weyn shacabka Soomaliyeed yar iyo weyn, waayo ciidanka Xoogga dalka Soomaliyeed, waxay dhamaantood ku dhaarteen sidii dalka ay uga difaaci lahaayeen caddow kasta oo ku soo duula.

12-ka April 1954 ayaa calanka soomlaaya sameeyay alaha qabrigiisa u qaboojiyee marxuum MAXAMED CAWAALE LIIBAAN .

Calanka Soomaaliya ayaa isagu ka kooban midabka buluuga ah iyo xidigta shanta gees leh, oo iyadu tilmaamaysa sida uu gumaysigu u kala qaybiyay Soomaaliya, waqti uu ka dhigay shan qaybood oo laba ka mid ah ay si wanaagsan u dhadhemiyeen macnaha xoriyadu leedahay, kuwan oo si wanaagsan isugu dayay in ay xoriyad dhandhan leh gaadhsiiyaan qayb ka mid ah kuwii ka maqnaa ee Xeebtii Faransiisku Gumaysan jiray, imikase loo yaqaan jamhuuriyada Jabuuti iyo Labada qaybood ee kale midi gumeysiga ingriiska (british) raacshay dalka Kenya sanadkii 1963 halka qeybta kalena la ogsoonyahay tan iyo sanadkii 1954kii waxa ay hoos yaalaan oo gumaysigu dhigay gacanta cadowgii Mililig oo isagu weligii fikirkiisu ahaa hirgelinta riyadii Abaseeniya (the absian), ee qabsashadda xeebaha dheraran ee Soomaaliya.

Hadaba maanta oo calankaas gacan lagu heyn maadaaama uusan jirinba dal uu astaan u yahay ayaan rabaa akhristayaasha dareenka leh inaan usoo dharaan dhiriyo heerka uu soo maray cag marinta calankeena hooyo.

Calanka soomaaliya qaabkaa iyo quruxdaa lahaa waxa uu males Zenawi raysal wasaaraha Ethiopia si bareer ah ugu dhawaaqay 1996kii in “Soomaaliya oo mudo agoon ahayd ay isaga iyo kooxdiisu kafaalad qaadayaan”, oo markaa waxa ay si muuqata ugu sawireen calankooda calooshiisa, calankii Soomaaliya oo inta goobo la geliyay dhexda lagaga dhigay xidigtii oo shan qaybood loo kala jeexjeexay.

Waxaa intaas oo dhan daba socday oo mar walba caadaqaatayaasha ay hogaamiyaan hoogaamiye kooxeddyada (war lord) ay ka shaqaynayeen sidii ay riyadaasi usuuroobi lahayd, oo iyadii oo run ah loo arki lahaa.

27/12/2006 (Tuesday) ayuu gabbal baasi u dhacay Ummadda Soomaaliyeed, kadib markii maxaysatadii uu hagayay madaxweyne ku sheega Con c/hi. Yuusuf iyo gacan yarahiisa cali maxamed geedi ay soo gaadheen xeebaha Muqdisho, arintan oo Muslim iyo gaalaba ay ku noqotay wax ay ka naxeen, sida uu cadowga iyo caadaqaatayaasha ugu guulaysteen in ay meel oogaga soo hadhaan Ummadii Soomaaliyeed min Raas Kambooni ilaa iyo Raas Casayr.

Halkaa markii ay umuurtu marayso waxaa xusid mudan Nin ka tirsan Kooxda Nugul ee Tigree-ga oo isagu la hadlayay qalabka warbaahinta oo yidhi “Weligeen waxaan ku fekiri jirnay sidii aan Labada qaybood ee ka hadhay Soomaaliya gacanta ugu soo dhigi lahayn, weligeen waxay nala ahayd wax fog, maanta ayayse arintaasi xaqiiqoowday” Ninkan oo ugu yaraan dhowr daqiiqo hadlayay ayaan marnaba soo qaadin ragii dabadhilifka u ahaa ee keenay halka ay yimaadeen Tigree-gu.

Waxaa kaloo iyadna xusid mudan in Zenawi-ga Nugul uu yidhi isaga oo la hadlayay Chanel-ka Carbeed ee Al-Jazeera “Waxaa la yaab nagu noqotay in aan tagno caasimadda Soomaalida, iyadda oo aan hal xabadna nalagu soo tuurin, waa wax lala yaabo dal dhan oo aad caasimadiisii tagtay oo aadan wax iska caabin ah la kulmin, arintaa aad bay nooga yaabisay”.

Sidoo kale marki ay cadawga umada soomaliyeed ay galeen wasaaradii gaashaan dhiga ee shiirkoole ay tilmaan warsadeen halka uu dhaco aqalka uu gali jiray (daganaa) wasiirkii difaaca sareeye guud MAXAMED CALI SAMATAR oo ay guda galeen inay isku sawiraan marki la warsaday sabata iyo xikmada ka danbeysa ay ku jawaabeen “ninkan waxuu ahaa ninkii ka danbeeyay jabkeeni 1977 maantana waxaa guul inoo ah inaan aqalkiisa ku qamri iyo qamaar tumano xaruna ka dhigano taaso ah falaar gaduudan oo qofkasta oo soomaaliya iloobi doonin”

Hadii aan dib ugu laabano akhristow qormadeena ee aan calanka Soomaaliya u gooni yeelay, iyo macnaha uu ugu fadhiyo Soomaalida, iyo sida uu uga tarjumayo taariikhda dhow iyo tan fog ee ay leeyihiin dhamaan ummaddaha ku hadla af-Soomaliga, geeska Afrikana ka deganyihiin dhulka ugu balaaran (dheer).

Soomaaliya:

Soomaaliya ayaa sida ku cad taariikhda waxaa loo kala qaybiyay shan qaybood (1885 berlin), laba qaybood oo ka mid ahaa shantaa waxa ay dib qaranimadoodii usoo ceshteen sanadkii 1960kii, waqtigaa oo ay si dhaba ugu midoobeen Jamhuuriyada Soomaaliya, tani waxa ay taagnayd oo weliba u dagaalantay in ay hesho kuwii kale ee ka maqnaa ilaa 1991kii, waqtigaa oo Jamahuuriyadii Soomaaliya ay gudaha isugu dhacday, sababo badan oo iswada huwan awgeed.

Sadexda qaybood ee kale ayaa iyagu lagu magacaabi karaa sadaxda far ee ka maqan xidigta calanka, sababtoo ah calanka ayaa ka turjuma umadda, aayahooda iyo ayaatiinkooda.

Shanta Qaybood ayaa loo dhigi karaa sidan, iyadoo ay muhim tahay in aad xusuusto akhristow in ay sii kala qaybiyeen qaybo ka mid ah shantaa caadaqaatayaasha, oo ay wax waliba kala waynyihiin sidii ay dhiig sokeeye u waraabi lahaayeen.

1 - Soomaaliyaddii Talyaaniga.

Sidan ayaa loo yaqaanay waayo waxaa gumaystay Talyaaniga, waana dhulka ugu wayn ee shanta qaybood ee dhulkii la isku oran jiray Soomaaliya, waxa ay ka koobantahay Koonfurta, badhatamaha Soomaaliya ilaa Wuqooyi bari Soomaaliya, waxa ay xoriyadeeda ka qaadatay talyaaniga 1dii, Luuliyo sanadkii 1960kii, waxaa qaybtan hoostimaada 13Gobol oo ka mid ah 18ka Gobol ee ay ka koobnayd midowgii laba qaybood ee Soomaalida Wuqooyi iyo Koonfur.

Magaalooyinka ugu muhimsan ayaa lagu tilmaami karaa Xarunta Soomaaliya ee Muqdisho, ksimayo,baydhabo,galkacyo dagaaladii Soomaaliya ka dhacay ee ay caadaqaatayaashu hagayeen kadib ayay qaybtan ukala googooyeen qaybo yaryar oo mid mid kale ogol aysan jidhin waxaa maskaxdaada ku soo maaxaya eraygii qad cagaaran (green line).

Waxaa gobaladan ay hogaamiye kooxeedka usii kala qaateen nidamyo iyo maamulo hoos yimaado oo ay kamid yihiin

· G/W/Bari Ee Soomaaliya (Puntland).

· Gobolka Bay (Bayland).

· Gobalka bakool

· Gobalka galmudug state

· Gobalka hiiraan land

· Gobalka jubba land

· Gobalka banaadir land

2 – soomaalidii ingriiska

Waxa ay ku caanbaxday waqtigii gumaysiga (British Somaliland) ama Soomaaliyadii Btirish-ka, waayo iyagaa gumaysan jiray, waxa ay goboladani dhacaan Wuqooyiga Galbeed Soomaaliya meel kaga beegan xarunta Soomaaliya ee Muqdishu, Ingiriiska ayay xoriyadoodii ka qaateen sanadkii 26kii bushii July, 1960kii, June isla sanadkaa 1960kii waxa ay si dhaba oola midoobeen Soomaalidii koonfurta, tan oo noqotay markii ugu horaysay oo ay dib u midoobaan laba ka mid ah dhulkii Soomaaliya ee gumaysigu shanta u qaybiyay ku darso waxay ahayd laba ka mida xidigta calanka soomaliyeed bilowgeeda .

Dhulka G/W/Galbeed ee Soomaaliya (Somaliland) ayaa ku fadhiya dhul bedkiisu dhanyahay 137600 Km2, dadka dhulkaa ku nool tiro ahaan waxaa lagu qiyaasaa 3.5Milyan sadex Milyan iyo badh oo Soomaali cidwalba ah leh, xataa marka lagu daro qabiiladda ay G/W/Bari Soomaaliya (Puntland) isbahabahaysiga kusoo dumeen ee Sool iyo Sanaag.

Waxaa hoos yimaada G/W/Galbeed ee Soomaaliya (Somaliland) Shan gobol oo ka mid ah 18ka gobol ee uu ka koobanyahay dalka Soomaaliya (Sidii Gumaysigii Ingiriisku U asteeyey), waxaa xarun u ah Hargaysa, oo ahayd caasimadii labaad ee Soomaaliya,

18kii, May, sanadkii 1991kii ayay ku dhawaaqeen odayaal qeyba in G/W/Galbeed in ay ka go’een Jamhuuriyadii Soomaaliya, arintan oo ay dunida iyo Soomaaliduuba ka biyo diideen, ilaa iyo imikana wax aqoonsaday aysan jidhin marka laga soo tago cadawgeena ethoipia oo asagu ku owr kacsado aqoonsiga uu ahaayo dhulkaas , taasoo meesha ka saartay baahidii loo qabay in la xaqiijiyo sirta xidigta calanka soomaalida.

3 - Gobolka Ogaadeeniya (Soomaali Galbeed)

Waxa uu caan ku yahay oo aad loogu yaqaanaa Soomaali Galbeed, waxaa si xoog ah Itoobiya loogu daray sanadkii 1954kii, waxaa kaloo uu Gumaysiga Itoobiya ugu yeedhaa Kilinka shanaad ama Gobolka Ogaadeniya, gobolkan waxaa 99.95% degan dad Soomaaliyeed oo Muslim ah.

Dhulkaas ayaa ilaa iminka ku maqan gacanta cadawga taasoo meesha ka saartay baahidii loo qabay in la xaqiijiyo sirta xidigta calanka soomaalida.

4 – Xeebtii Faransiiska (Jabuuti).

Gobolkan ayaa sidoo kale uu caan ku yahay Goboladda Canfarta iyo Ciisaha, kadib goortii ay xoriyadda ka qaateen Faransiinka sanadkii 1977kii, tan uu sababta ugu wayn lahaa Marxuum Maxamed Siyaad Barre, ayaa gobolka waxa uu caan ku noqday Magaca Jabuuti, Canfarta iyo Ciisaha ayaa ah labadda qabiil ee asaaska u ah Gobolka beled iyo baadiyabba.

Sidoo kale akhristow dalka jabuuti ayaa meel iska taagay inuu la midoobo Somali inteeda kale taasoo mar kale meesha ka saartay baahidii loo qabay in la xaqiijiyo sirta xidigta calanka soomaalida

5 - Goboladda K/Galbeed (NFD).

Goboladan oo qayb ka ahaa shantii Soomaaliyeed ee gumaysigu kala qaybiyay, waxay aad caan ugu yihiin magaca Northern Frontier District (NFD) imika waa qayb ka tirsan Kenya, sanadkii 1963kii ayuu gumaystihii cadaa (Britain) waxa uu ku daray dalka kenya ayadoo aan wali laga soo saarin gacanta cadawgi isku dhiibay taasoo meesha ka saartay baahidii loo qabay in la xaqiijiyo sirta xidigta calanka soomaalida

AKhristow socod dheer hadii aan ku soo marnay dhulkii soomalida oo aan isla aragnay xaalada adag ee uu ku sugan yahay dalka iyo dhibaatada lixaadka leh ee ku jiraan dadkeena soomaaliyeed ayaan dareemi karnaa inaan maanta 12ka April 2007 inaan nahay dad aan lahayn calan matala iyo dal ay leeyihiin oo ay aayahoodana kaga tashadaan.

waxaa nasiib darro ah maanta in qarannimadii iyo midnimadii lagu soo tiir iyo tacab beelay aay faraheena si hawlyari ah uga baxday ,dalkii Soomaaliyana uu galay marxlad adag oo aay majaraha u hayaan taliyayaal baas oo gacmahooda dhiig iyo godobi ku dhabooqantahay kuwaa oo u hagaya soomaaliya booraantii halaagga iyo aaytiinxumida .

Soomaaliya oo ku jirtay dhawr iyo toban sano fawdo iyo Kun mar habow ma jirto maalin uga xun maanta oo soo Marta mar hadii calanka cadawga ka babanayo dalka oo dhan gaar ahaana wasaaradii gaanshaadhiga, fagaarihii tarabuunka, xeradii ciidanka xooga dalka aafisyooni, madaxaxtooyadii (vila somalia) dekkada, eelaboorka, iyo goobkasto.

Waxaan jirin rajo dhaw oo muuqata iyo talo suuban oo lagu soo celin karo qarannimadii iyo midnimadii Soomaaliya.

Hasa ahaate Somaliya sida ay u Indho la´dahay uma Alla-la’a, insha allah lagama quusan in maalin la arko soomaaliya oo ah dawlad madax banaan lehna ciidan iyo siyaasiyiin soo celisa midnimadii iyo wadajirkii dadka iyo dalka Soomaaliya una horseeda ummadda xasilooni, nabad iyo kala danbeyn.

Qaranka iyo Xorriyadii la Helay waa la quursadaye

Wax ku qooqay niman aan ogayn qaabka loo helaye

Qudhooda iyo Maalkaba raggii qiiradaw bixiyey

Waa kaa gidaarada ku quban qalin jabkoodiiye

(Waxaa tiriyey Xaaji Aadan Afqalloc)

Halka ka Dhegayso gabaygii Cabdullahi Suldaan Timacadde uu ka tiriyey Munaasabaddii calan saarka ee 26 Juun 1960kii

W/Q dalmar omar gacal

Islamabad,Pakistan

qoraalkan waxuu ahaa Thu 4/12/07 xiligii uu cadawga somaliyeed qabsaday dalka iyo caasimadiisa Mogadishu,

Geerida Istarliin Caruush oo saameysay shirkii dib u heshiisiinta ee Eldoret

Geerida Istarliin Caruush oo saameysay shirkii dib u heshiisiinta ee Eldoret

Jan 10, 2002

Dalmar Omar Gacal

Khartoum, Sudan

E-mail: dalmaryare@hotmail.com

Shirkii dib u heshiisiinta Soomaaliya ayaa maanta waxaa hareeyey geerida

amakaagga leh ee Allaha u naxariistee Istarliin Cabdi Caruush Jimcaale oo

ahayd samafale Soomaali ah oo u soo halgantay badbaadinta dadka taagta

darran. Jahawareer ayaa ka jiray shirka, mana jirin wax kulamo ah.

Aayado Qur'aan ah ayaa laga daaray hotel Sirikwa oo lagu sii sagootinayo

Marxuumadda.

Galabnimadan waxaa la filayaa inuu furmo shirka, iyadoo hoos loo dhigi doono goor dhow calanka Soomaaliya oo ka mid ah calamada goobtaas suran.

Shirka dhexdiisa waxaa Marxuumadda loo istaagi doonaa laba daqiiqo,

sida uu ii sheegay Xasan Dhimbil Warsame

Marxuumad Istarliin Cabdi Caruush oo ka mid ahayd dad yar oo lagala tashaday

qaabka shirka Eldoret u socon doono waxaa dilay rag ku hubeysan bastoolado,

waxaana ay soo daba galeen gaarigii ay saarnayd Marxuumadda oo markaa ka timid xarunta UN-ka ee ku leedahay Africa oo aan aaminsanahay qoraa ahaa in ey xog culus la soo hoyatey habeenkaas xanuunka badnaa.

Markii ay u istaagtay Istarliin inay kaga degto gaariga xaafadda Westland’s ee Nairobi oo ay deggenayd ayay rasaas ku fureen arxan laawayaal aan rabi aqoon iyo xeerka biri mageydada, Waqtigu markaas wuxuu ahaa 2:00 habeennimo

Illaa laba xabbadood ayaa la rumeysan yahay inay ku dheceen. Kaddib dhulka

ayay ku dhacday, waana ay dhiig baxday. Ragga dilay, Alle ha u naxariistee

Istarliin, oo ahayd qof u hibeysay nolosheeda oo dhan taakuleynta dadka

liita, lama garanayo dal ay u dhasheen, iyadoo hadalku u badan yahay inay

ahaayeen dadka la soo kireysto ee Keenyaatiga ah.

Warar kale ayaase sheegaya inay dileen rag tuugo ah. Dadkii dilay ma qaadan dhammaan wixii ay sidatay, taas oo sii xoojinaysa in lagu dilay shirqool

Dadkii ugu horreeyey ee tagay goobta dilku ka dhacay waxaa ka mid ahaa Cabdi

Salaad Xasan oo ka tirsan wakaaladda Qaramada Midoobay ee IRIN. Cabdi Salaad waxa uu sheegay in markii uu meesha tagay Istarliin ay ahayd mayd, waxaana uu sheegay inay dileen tuugo.

Darawalkii waday gaariga ay ka degtay Marxuumadda ayaa dhaawacmay, waxaana laga soo xigtay inuu ka baqa-cararay Istarliin oo ay xabbadeynayaan

burcaddu, dabadeedna ay ka daba rideen xabbado isagoo gaarigii wata.

Waxaa maydka Marxuumaddu uu hadda yaallaa isbitaalka weyn ee Nairobi,

waxaana uu ku jiraa qaboojiyaha. Waxaa berri subax loo duulin doonaa

magaalada Marka, halkaas oo loogu sameyn doono aas weyn, sida ay sheegeen

shaqaalaha hay'addeedu.

Ilaahay Jannadiisii Fardowsa ahayd ha geeyee, Istarliin Cabdi Caruush waxa

ay ahayd qof garasho iyo xikmad badan oo hal abuurkeedu uu sarreeyo.

Waxay jeclayd dadkeeda iyo dalkeeda inay badbaadiso.

Si weyn ayay u qiimeyn jirtay, una tixgelin jirtay Soomaalida meel kastoo ay ka yimaaddeen waxay kula macaamili jirtay wanaag iyo xushmad.

Istarliin, waxay ku dhalatay, kuna soo barbaartay magaalada Marka.

Waxbarashadeeda sarre waxa ay ku qaadatay Talyaaniga, oo ay kaga qalin

jebisay Jaamacadda Torino.

Muddo dheer ayay Itaaliya ku noolayd, waana ay tegi jirtay fasaxeeda.

Laba iyo tobankii sano ee silica iyo saxariirta waxa ay ka shaqeynaysay

Soomaaliyada colaadeysan ayadoo wax badan gacan qabatey ubaddka iyo agoomaha la aabe tirey oo ay u aheyd hooyo iyo aabe balse maanta agoomahaas mar labaad ayey waayeen waalidkooda.

Waxay ahayd Istarliin qof hadal yar oo aan si fiican u aqaan, laakiin qosol iyo farxad badan.

Dhammaan kooxaha ka qayb galaya shirka Eldoret si isku mid ah ayay maanta

uga nexeen markii ay maqleen geerideeda.

"Waxaa la yaab leh inaysan ku dhiman dagaalka iyo xabbadaha Soomaaliya ee ay ku dhimatay Nairobi oo ay u timid nabadda Soomaaliya" ayuu yiri Xasan

Dhimbil Warsame. Dr. Maxamed Cabdi Gaandi ayaa isna sheegay inuu ka

anfariiray geerideeda.

Wakiilka Qaramada Midoobay uga wakiilka ah Soomaaliya, Winston Tubmoun waxa uu yiri "Istarliin Caruush oo kale weligey kuma dhex arag Soomaalida.

Si fudud ayay kuugu sheegaysaa baahida dadkeeda, hal mar oo aan arkay runtii, aad baan uga maqsuuday." Tubmoun waxa uu tacsi u diray shacabka Soomaalid oo dhan, gaar ahaan qoyskeeda iyo saaxiibadeed.

Ra'iisal Wasaaraha KMG ah, Xasan Abshir Faarax ayaa isna sheegay inuu

naxdin awgeed dhulka ku dhici gaaray markii la soo gaarsiiyey geerida

Marxuumadda.

Prof. Shariif Saalax Maxamed ayaa sheegay in geerida Istarliin ay u tahay

Soomaalida qasaare weyn oo soo food saaray. "Garab weyn ayaa naga wada

go'ay" ayuu yiri Shariifka oo tusaale u soo qaatay heshiiyadii Istarliin ay

kula jirtay Suuqa Yurub iyo dalalka deeqaha bixiya.

Caasha Xaaji Cilmi Aamin oo ay Istarliin iskala shaqeynayeen howlaha

farsamada shirka Eldoret ayaa sheegtay in Istarliin ay ahayd qof shaqa

badan. "Geerideeda si weyn baan uga naxnay, waanan ka xunnahay" ayay tiri Casha Xaji oo la hadleysay idaacadda BBC-da laanteeda Voice of Africa.

Faadumo Jibriil oo ka mid ah haweenka samafalka ayaa sheegtay inay u muuqato Nairobi mid aan ka rooneyn Soomaaliya, "Dumarka gaashaan-qaadka ku noqday horumarinta bulshada ayay ka mid ahayd Istarliin." ayay tiri.

Maryan Gacal oo wax badan wada shaqeeyeen Istarliin hadana eedo iigu aadan ayaa iiga sheekeysay Istarliin ayadoo ku bilowday Istartiil waxey aheyd qof aan marna la iloobi Karin hadana waxa ku dhacay Alle ayaa keenay waana qadar balse waxaan kuu sheegaa wiilkeygow in Isatarliin oo isku diyaarineysay iney guursato ay aheyd qof ku noolaan karto dhul nabada sidi Itally oo ku yaal hooygi ay ku soo korday waxna ku soo baratey hadana waxaa dilay waa cadaw umada soomaaliyeed booska Istarliin oo aan aniga ku wareegayna ma filaayo inaan buuxin karo sababtoo ah maba gaari karo qofkaas oo kale.

Ugu danbeyn maalinba waxaa naga baxa waa aqoon yahay waxa na soo galena waa aqoon dumiye iyo arxan laawe.

Mar aan booqday magaalda Marka ee gobalka shabellada hoose waxaan tagay goobo badan oo ku jiraan ubadki ay ka tagtay Istarliin oo wali nool hadana niyadooda weyn tahay waxaa ka mid ah xarunta Ayuub oo ay ka gacanta ku heyso maama qaali ah sida Istarliin nafteeda ugu deeqday waa maama maana xaajow.

Istarliin oo aan u arkay iney ka mid tahay Somali model women waxaan Alle uga baryaa in rabi u qaboojiyo qabrigeeda cidda ka danbeysayna waxaan saatar ka baryaa inuu ayagana hoog iyo halaag u danbeysiiyo

Dhamaad

Dalmar

NB- this report was on Jan 10, 2002

C/llaahi Shiikh Xasan Iyo Kaartadii Amxaaro

C/llaahi Shiikh Xasan Iyo Kaartadii Amxaaro

Arbaco, March 02, 2005

C/llaahi Shiikh Xasan oo maanta saxaafadda u soo bandhigay Kaarto ay

Dowladda Itoobiya ku qabsaneyso Magaalooyin ka tirsan Soomaaliya

C/llaahi Shiikh Xasan oo ka mid ahaa

Wafdigii Xaqiiqo raadinta, dhowaana lagu xiray deegaanada Puntland ayaa

maanta shir jaraa'id ku qabtay Hotelka Saxafi International ee magaalada

Muqdisho, kaasi oo uu ku faah faahinayay gunta hoose ee wixii lagu xiray,

isagoo sidoo kalena soo bandhigay Kaarto Mileteri oo ay diyaariyeen

Saraakiil Soomaaliyeed oo ay Ciidamo ka socda dowladda Itoobiya ku

qabsanayaan magaalooyin ka tirsan dalka Soomaaliya.

C/llaahi Shiikh Xasan waxaa uu ka qiseeyay safarkii guddigii xaqiiqo

raadinta min Muqdisho ilaa Puntland, isagoo caddeeyay in guddigan uu ahaa

mid aanan la mid ahayn guddiyadii xaqiiqo raadinta ee horay u yimid

Soomaaliya sanadihii 2003 oo labo jeer ahayd, 2004 iyo 2005, wuxuuna intaas

ku sii daray in xubnaha wafdigan ay u badnaayeen saraakiil ciidan, kuwii uu

yaqiinayna uu kaliya kala socday rag uu ka xusay Dr. Edmore Kambudzi oo

Midowga Afrika ka socday.

C/llaahi Shiikh Xasan waxaa uu meesha ka saaray warar ka soo baxay maamulka

Puntland oo sheegayay in uusan ka mid ahayn wafdigii xaqiiqo raadinta,

wuxuuna maanta soo bandhigay oo uu saxaafadda tusay dukumiintiyo caddeynayay

in uu wafdigaas ka tirsanaa.

C/llaahi Shiikh Xasan waxaa uu sheegay in socdaalkii guddiga Xaqiiqo

raadinta ee socdaalka ku maray deegaano ka tirsan Soomaaliya intii u

dhaxeysay 14-kii ilaa 27-kii bishii hore ee Febraayo uu ahaa mid ujeeddo

gaar ah laga lahaa, isla markaana lagu uruurinayay warbixinnada dadka, gaar

ahaan kuwa qaba fikirka in ciidamo shisheeye dalka la keeno.

"Waxaa ila soo hadlay ergeyga gaarka ah ee arrimaha Soomaaliya u qaabilsan

Midowga Afrika Md. Maxamed Cali Foam, kaasi oo iga codsaday in aan guddiga

xaqiiqo raadinta la shaqeeyo inta ay joogaan Muqdisho, una diyaariyo dadka

ay la kulmayaan iyo tas-hiilaadka kale ee ay u baahan yihiin, taasina waxay

caddeyneysaa in aan Guddiga ka mid ahaa" ayuu yiri Md. C/llaahi Shiikh Xasan

oo intaas ku daray in intii uu la socday wafdiga oo meelo ka mid ah Muqdisho

booqanayay in uu arkay waxyaabo ka dhan ah howlaha xaqiiqo raadinta ah ee

loo soo xil saaray.

"Markii Guddiga howshiisii Muqdisho ka dhameystay ayaan si iskey ah u

goostay in aan u raaco meelaha kale ee ay dalka ka booqanayaan bacdamaa aan

arkay waxyaabo aan indhaha laga qabsan karin, Meelihii ay Muqdisho Guddiga

ka tageen waa laga diiday in ciidamo shisheeye la keeno dalka Soomaaliya,

inkastoo ay jireen dad qabay in ciidamo la keeno balse aan lagu soo darin

kuwa dalalka safka hore" ayuu mar kale yiri Md. C/llaahi Sh. Xasan oo

caddeeyay in meelihii ay wafdigu booqanayeen ee uu la tegay uusan Guddigu

wax mushaar ah ku lahayn, si iskiis ahna uu isu dabarayay.

"Waxaan tagnay Jowhar, intii aan halkaas ku sugneyn ayuu Madaxweyne C/llaahi

Yuusuf Xiriir la soo sameeyay Jen. Badmaceeye, isagoo weydiiyay wixii u

qabsoomay, Muqdisho dadkii ay kula kulmeen sida uu fikirkooda ahaa iyo wixii

uu ahaa Bamkii Muqdisho ku qarxay ee Mootada lagu soo xiray" ayuu hadana

yiri C/llaahi Sh. Xasan oo sheegay in meeshaas ay wax uga baxeen, meeshana

uu ku jiray qorshe weyn oo ay madaxda dowladda ku lug leedahay.

C/llaahi Sh. Xasan wuxuu shirkiisa ku soo bandhigay Kaarto magaceedu yahay

Mogadishu Area Operation, taasoo uu caddeeyay in uu diyaariyay Jen. Cusmaan

Shiikh Badmaceeye, wuxuuna isagoo sharaxaya kaartadaas uu yiri "Sida aad u

jeedaan waxay tilmaameysaa kaartadaan weerar ku soo socda Gobollada

Banaadir, Shabeelaha Hoose iyo Jubbooyinka, weerarkaasoo ay soo qaadayaan

ciidamo 11 kun gaaraya oo ay leedahay Dowladda Itoobiya, waxaana u

qorsheysan in ay gobolladaas kala gooyaan, kadibna ay Gobolka Banaadir ka

soo galaan labo waddo oo ah tan Afgooye iyo tan Balcad oo ka kala tirsan

gobollada Shabeelaha Dhexe iyo Shabeelaha Hoose.

"Arrintaas waxaan si fiican u ogaadya markii aan tagnay Baydhabo, xiligaasoo

uu Jen. Badmaceeye saraakiil reer Baydhabo ah u sheegay in ay u

diyaargaroobaan sidii ay ula shaqeyn lahaayeen ciidamo Itoobiya ka imaanaya,

isla markaana ay miinooyinka ka saaraan deegaanada Xuduudka ku yaala,

haddiiba ay jiraan meelo horay loo miineeyay, sidoo kalena ay soo sahmiyaan

meesha ay gobollada Bay iyo Shabeelaha Hoose isaga xirmaan" ayuu ma kale

yiri sarkaalkaas la socday Guddigii Xaqiiqo raadinta.

Baydhabo ayuu sheegay C/llaahi Sh. Xasan in uu hadana mar kale kula soo

hadlay Jen. Badmaceeye C/risaaq Jurille oo ka mid ah Wasiirrada Xukuumadda

Federaalka, kaasi oo Jananka weydiiyay halka ay wax u marayaan, kana

codsaday inta uusan Baydhabo ka bixin in uu xaqiijiyo waddooyinka ka baxa

Baydhabo ee xiriirka la leh gobollada kale ee howlgalku ku wajahan yahay.

"Markaas waxaan weydiiyay waxa loo socdo xaqiiqo raadin iyo in dalka la kala

googooyo oo ciidamo aysan dadka raali ka ahayn lagu soo hoggaamiyo, wuxuuna

ii sheegay Jananku in isagu uu yahay nin arrimo farsamo ahaan loogu soo

daray, balse go'aanka arrintaas uu yahay mid lagu gaaray shirkii Abuja ka

dhacay ee ay isugu tageen madax Afrikaan ah ee uu ka mid ahaa Madaxweyne

C/llaahi Yuusuf Axmed" ayuu mar kale yiri C/llaahi Sh. Xasan oo maanta

hurdada uga kiciya dadka Soomaaliyeed, gaar ahaan kuwooda dhegeystay

warbixintiisa Sir Culus iyo Dibindaabyo lala soo maaganaa.

Sida aan la wada soconayba C/llaahi Sh. Xasan intii uu ku sugnaa Baydhabo

wareysi ayuu BBC-da siiyay, kaasi oo uu si fikriyan ah u sheegay in aaney

dadka dooneynin in dalka Soomaaliya la geeyo ciidamo ka socda dalalka safka

hore, taasina wuxuu sheegay C/llaahi Sh. Xasan in ay ka caroodeen

mas'uuliyiin ka tirsan Midowga Afrika oo ninkii hoggaanka u ahaa ku soo

canaantay in aaney wanaagsaneyn waxa uu ku hadlay.

Warbixintiisa ayuu sii watay, wuxuuna sheegay in ay tageen magaalada

Beledweyne oo si weyn loogu soo dhaweeyay, kadibna ay uga sii gudbeen

magaalada Gaalkacyo oo ay ku soo dhaweeyeen Wasiirro ka socday maamulka

Puntland oo uu ka xusay C/raxmaan Faroole iyo Saciid Jaamac Qoorsheel,

kuwaasoo markii ay wafdiga caga dhigeenba weydiiyay wafdiga qofka la

yiraahdo C/llaahi Sh. Xasan, dabadeedna uu isu sheegay, meeshaas waxaa iiga

muuqatay ayuu yiri in aan ahay nin tilmaan gaar ah u leh.

"Intii aan joognay Gaalkacyo, gaar ahaan qeybta maamulka Puntland ayaa waxaa

dood na dhexmartay aniga iyo Wasiirradii, waxaana dooneynay in aan booqano

qeybta kale magaalada maadaama ay ku nool yihiin dad kale oo aan maamulkooda

ka tirsaneyn, taasina aad ayay uga dhiidhiyeen raggii maamulka Puntland ka

socday, waxayna ku doodeen in ay Mudug iyaga ka wada taliyaan, markii ay

sidaas yiraahdeen ayaan ku iri goorma ayaad wada qabsateen, sanadkii hore

2004 markii aan imaaneynay ma heysane?, adigu calaa ayi xaal waan booqanay

dhinacii kale waxayna noo sheegeen in aysan dooneyn in dalka la keeno

ciidamo shisheeye, gaar ahaan kuwa safka hore" ayuu warbixintiisa ku sii

daray C/llaahi Sh. Xasan.

Kadib Wafidii waxay u gudbeen magaalada Garowe ee xarunta u ah maamulka

Puntland, waxayna halkaas kula kulmeen mas'uuliyiin uu ka mid ahaa

Madaxweyne Cadde Muuse, kaasi oo ay warbixin ka dhegeystay, "Kadib waxaa la

gaaray xiligii ay wafdiga Madaxweyne C/llaahi Yuusuf ka degayeen Garowe,

waxaana noo yimid mid ka mid ah Wasiirrada maamulka Puntland, kaasi oo nagu

wargeliyay in aan ka baxno Hotellka aan ku jirno oo aan Madaxweynaha wax ka

soo dhaweynayo, waxaanse u sheegay in aan howl u joogno Garowe, soo dhaweyna

aysan howsheena ahayn, kadib wuxuu igu yiri ma adigoo Puntland jooga ayaad

sidaas u hadleysaa, anna waxaan mar kale ugu jawaabay Madaxweynuhuba xalay

wuxuu joogay Jowhar, dhulkiisana ma ahayn" ayuuna yiri.

C/llaahi Sh. Xasan waxaa uu sheegay in intii uu Puntland joogay si gaar ah

dhaqdhaqaaqyadiisa loola socday ilaa la gaaro ugu dambeyntii in laga qaado

Taleefoonkiisii Mobile-ka ahaa, Baasaboorkiisii iyo Dukumiintiyo kale oo uu

watay, iyadoo mar lagu armay uu diro dhamaan Nambarrada ku keydsan

taleefoonkiisa, isla markaana uu weydiiyo sida ay u arkayaan booqashada

wafdiga Madaxweynaha, in ciidamo shisheeye dalka la keeno iyo weliba in

caasimadda la wareejiyo, markaas wuxuu u sheegay C/llaahi Sh. Xasan dadkii

amarkaas siiyay in aysan taasi suurtageleynin maadaama nambarrada ku keydsan

taleefankiisa ay ku jireen dad dhoofay, kuwo dhintay iyo weliba kuwo uusan

dooneynin in uu la hadlo.

"Iyadoo xoriyadda sidaas la iiga qaaday, xabsi ku yaala Garowe-na la igu

xiray ayaa nin ka socday Jaamacadda Carabta oo wafdigana ka tirsanaa waxaa

uu isku dayay in uu la hadlo raggi meesha igu xiray, waxayna ugu jawaabeen

isagana haddii uu soo dhaafo Diblumaasinimadiisa in ay isna xirayaan, sidaas

ayuuna isaga gaabsaday" ayuu hadalkiisa ku sii daray C/llaahi Sh. Xasan oo

intaas sii raaciyay in isagoo aanan dib loogu soo celin Taleefoonkiisii,

Baasaboorkiisii, iyo Alaabo kale oo laga reebay diyaarad laga soo saaray

magaalada Gaalkacyo, taasoo keentay Garoonka No. 50 ee gobolka Shabeelaha

Hoose oo uu ka soo degay Shalay subaxnimadii.

Sirtan culus ee uu maanta daaha ka rogay C/llaahi Sh. Xasan ayaa qabsatay

magaalada Muqdisho kadib markii ay isu dhiib dhiibeen dadka Muqdisho oo

Idaacadaha kala socday, waxayna sirtan noqoneysaa mid dadka Soomaaliyeed ku

sii fogeyneysaa cadaawadda ay u qabaan Dowladda Itoobiya oo iyadu u soo

baxbaxsaneysa in ay Ciidamo ay iyadu la baxeyso dhaqaalaha ku baxaya u soo

direyso Soomaaliya.

Dalmar Omar Gacal

Dalmaryare@hotmail.com

Islamabad-Pakistan